Używamy ciasteczek

Strona dla prawidłowego działania wymaga plików cookies. Szczegóły ich wykorzystania znajdziesz w Polityce Prywatności.
06.11.2026

Paper and Light – Blended Intensive Program dla konserwatorów obiektów na podłożu papierowym

Program Paper and Light składał się z cyklu trzech wirtualnych seminariów poświęconych problematyce wpływu światła na zabytki na podłożu papierowym, a także, z 5-dniowej wizyty w Wiedniu. Gospodarzem wizyty był Instytut Konserwacji Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, a uczestnikami, oprócz studentów z Wiednia, byli studenci konserwacji papieru z Akademii Sztuk Pięknych w Stuttgarcie i ASP w Warszawie oraz dydaktyczki z obydwu instytucji.

Program był bardzo bogaty i złożony. Pierwszego dnia zwiedzaliśmy pracownie wiedeńskiego Instytutu Konserwacji, omawiając liczne projekty realizowane przez tamtejszych studentów. Mieliśmy okazję do porównania programów nauczania trzech uczestniczących instytucji i zapoznania się z problematyką pracy w siedzibie tymczasowej, co z punktu widzenia konserwatorów jest szczególnie istotne, w kontekście transportu obiektów i specjalistycznego wyposażenia pracowni. Spotkanie było inspirujące zarówno dla nauczycieli jak i studentów i spontanicznie przeszło w udaną integrację wszystkich uczestników.

Drugiego dnia odwiedziliśmy Gabinet Rycin będący częścią akademii, którego pracownicy pracują również w Instytucie Konserwacji. Podczas przygotowanej dla nas prezentacji obiektów mieliśmy niepowtarzalną okazję obejrzeć m.in. oryginalne wczesne odbitki wielkich mistrzów grafiki, takich jak Albrecht Durer, Albrecht Altdorfer, czy Rembrandt i przedyskutować metody konserwacji i montażu grafik w oprawach. Omawialiśmy również autorskie metody konserwacji i oprawy XV-wiecznych, wielkoformatowych rysunków na pergaminach. Następnie odbyliśmy podróż do Grazu, gdzie zwiedziliśmy pracownię konserwacji w Bibliotece Uniwersyteckiej i gdzie również przedstawiono nam szereg prowadzonych tam projektów. Na koniec dnia udaliśmy się do zamku w Eggenberg, który zwiedziliśmy wyłącznie w blasku świec, dzięki czemu odbyliśmy swego rodzaju podróż w czasie i zyskaliśmy perspektywę historyczną, dotyczącą oświetlenia i prezentacji obiektów sztuki.

Trzeci dzień zaczął się od zwiedzania w mniejszych grupach. Jedna grupa odwiedziła pracownię i wystawy czasowe w Albertinie, druga w Muzeum Rzemiosł (MAK). W obydwu przypadkach oprowadzanie koncentrowało się na zagadnieniach związanych z problematyką właściwego oświetlenia obiektów i badaniach prowadzonych w tym zakresie. Jednocześnie, omawianie zagadnień na terenie działających ekspozycji dało nam wgląd w praktyczne zastosowanie zaleceń i wyników badań w pracy kuratorów i konserwatorów.

Po południu udaliśmy się na wspólną wycieczkę do magazynu mieszczącego zbiory różnych instytucji Dolnej Austrii. Zwiedzaliśmy magazyny i pracownię konserwacji. Podczas oprowadzania poznaliśmy politykę przechowywania i ewidencjonowania zbiorów, a także metodykę wykorzystania badań światłotrwałości w praktyce konserwatorskiej.

Czwartego dnia rano zwiedziliśmy laboratorium światła w siedzibie firmy ERCO. Wzięliśmy udział w warsztatach, których istotną częścią było przećwiczenie w praktyce wiedzy teoretycznej z zakresu fizyki i teorii postrzegania. 

Po południu znów podzieliliśmy się na grupy. Część uczestników zwiedziła bibliotekę akademicką, a druga grupa udała się do Austriackiej Biblioteki Narodowej, gdzie również zaprezentowane zostały działania związane z badaniami światłotrwałości i praktyczne zastosowanie wyników prowadzonych badań. Następnie uczestnicy zwiedzili Salę Reprezentacyjną biblioteki. 

Ostatniego dnia zaczęliśmy od zwiedzania Galerii Malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych. W galerii mogliśmy obejrzeć jednak nie tylko dzieła malarskie, ale również liczne grafiki. W ostatniej Sali przez dłuższy czas podziwialiśmy ołtarz Hieronima Boscha, który nigdy nie opuszcza budynku Akademii.

Następnie udaliśmy się do prywatnej pracowni konserwatorskiej, która mieści się w Pałacu Schönbrunn. Była to okazja to poznania kolejnych specjalistów z naszej dziedziny, którzy obrali inną niż akademicka ścieżkę zawodową, a jednocześnie są istotnymi postaciami w środowisku wiedeńskim.

Ostatnia część programu objęła wizytę w CreaLab na Uniwersytecie Wiedeńskim, gdzie prowadzone są badania eyetrackingowe dotyczące recepcji dzieł sztuki przed konserwacją i po niej. Dwie warszawskie studentki mogły wziąć udział w eksperymencie, który ma wykazać, czy percepcja konserwatora różni się znacznie od percepcji osób, które obcują ze sztuką w innych sposób.

Oprócz wymienienia wszystkich tych atrakcji należy podkreślić, że mieliśmy wiele okazji do porównywania naszych metod nauczania, dzielenia się uwagami i zadawania pytań. Rozmowy były inspirujące i na pewno znajdą odzwierciedlenie w dalszych działaniach dydaktycznych. Poza realizacją planu, możemy również z radością stwierdzić, że bardzo udaną częścią całego wydarzenia była integracja towarzyska studentek i studentów oraz nauczycieli. Nie mamy większych wątpliwości, że gdy tylko okrzepniemy po tym intensywnym tygodniu w Wiedniu, będziemy dążyć do rozwijania dalszej współpracy.

 

autorka tekstu i zdjęć: Magdalena Grenda-Kurmanow